En cliquant sur « Accepter », vous acceptez que des cookies soient stockés sur votre appareil afin d'améliorer la navigation sur le site, d'analyser l'utilisation du site et de nous aider dans nos efforts de marketing. Consultez nos mentions légales pour plus d'informations.

Contribution supplémentaire à l’apprentissage : ce qu’il faut savoir

Tout sur la contribution supplémentaire à l’apprentissage : entreprises concernées, calcul, exonérations et démarches.

Éducation
5 minutes
January 20, 2026

Sommaire

Partager l'article

Charlotte Zadnik

Chargée de communication

Simplifier l’emploi en alternance avec Bloom
Weekly newsletter

No spam. Just the latest releases and tips, interesting articles, and exclusive interviews in your inbox every week.

Read about our privacy policy.
Subscribe
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.

La contribution supplémentaire à l’apprentissage (CSA) est une obligation méconnue mais pourtant essentielle pour de nombreuses entreprises. Instaurée dans une logique d’incitation à l’emploi en alternance, elle s’inscrit dans une politique nationale en faveur de la formation professionnelle. Qui est concerné ? Comment se calcule-t-elle ? Existe-t-il des exonérations ? Cet article fait le point sur cette contribution, ses modalités, ses impacts et les bonnes pratiques à adopter pour éviter les pénalités.

Contribution supplémentaire à l’apprentissage : définition

La contribution supplémentaire à l’apprentissage (CSA) est un mécanisme fiscal instauré par la loi du 5 mars 2014pour encourager les entreprises à recourir davantage à l’alternance. Elle concerne spécifiquement les entreprises de 250 salariés et plus qui ne respectent pas un seuil minimal d’alternants, fixé à 5 % de l’effectif annuel moyen.

L’objectif de cette mesure est double : inciter les grandes entreprises à participer activement à la formation des jeunes via l’alternance, tout en sanctionnant celles qui ne s’y engagent pas suffisamment. En cela, la CSA s’intègre pleinement dans la politique nationale pour l’emploi et la formation professionnelle, en promouvant un accès facilité à la qualification et à l’insertion durable dans le monde du travail.

Les entreprises concernées par la CSA

Seules certaines entreprises sont assujetties à cette contribution. Deux conditions cumulatives doivent être réunies : disposer d’un effectif d’au moins 250 salariés et employer moins de 5 % d’alternants (contrats d’apprentissage, contrats de professionnalisation, VIE ou CIFRE).

Les entreprises de taille inférieure à 250 salariés ne sont donc pas concernées. Pour celles qui franchissent ce seuil, la CSA s’applique uniquement si elles ne remplissent pas leur obligation en matière de recrutement d’alternants. Toutefois, certains cas particuliers existent : les entreprises nouvellement créées peuvent bénéficier d’une exonération temporaire, et celles engagées dans des accords de branche ou des conventions spécifiques peuvent voir leur contribution réduite voire neutralisée.

Le calcul de la CSA

Le montant de la contribution supplémentaire à l’apprentissage (CSA) repose sur une formule définie par la réglementation. Elle est calculée sur la base de la masse salariale brute annuelle, à laquelle on applique un taux variable en fonction du pourcentage d’alternants présents dans l’entreprise.

Le calcul suit la formule suivante :

CSA = Masse salariale brute annuelle × taux applicable

Le taux applicable dépend du taux d’alternants constaté dans l’entreprise au cours de l’année de référence. Plus ce taux est éloigné du seuil des 5 %, plus la pénalité est élevée. À titre indicatif, ce taux peut varier entre 0,05 % et 0,4 % de la masse salariale, selon le degré d’écart avec l’objectif fixé.

Prenons un exemple concret :

Une entreprise de 300 salariés dispose d’une masse salariale de 15 millions d’euros, mais seulement 3 % de ses effectifs sont en alternance. Elle se situe donc sous le seuil de 5 %, et devra s’acquitter d’une CSA calculée avec un taux spécifique (par exemple 0,2 %). Le montant dû serait alors de 30 000 €.

Certaines situations peuvent ouvrir droit à des exonérations ou réductions :

  • Les entreprises ayant dépassé ou atteint le seuil de 5 % ne paient pas de CSA.
  • En cas de signature d’un accord collectif de développement de l’alternance, une entreprise peut bénéficier d’un abattement de 50 % sur le montant de la contribution.
  • Les nouvelles entreprises, ou celles ayant connu une restructuration majeure, peuvent être temporairement exclues du dispositif, sous certaines conditions.

Il est donc essentiel pour les entreprises concernées de suivre de près leur politique de recrutement en alternance, car le respect du seuil permet non seulement d’éviter une charge financière, mais aussi de s’inscrire activement dans la formation des talents de demain.

Les démarches administratives liées à la CSA

La déclaration et le paiement de la contribution supplémentaire à l’apprentissage (CSA) suivent un processus standardisé, intégré aux obligations sociales de l’entreprise.

Les modalités de déclaration et de paiement

La CSA se déclare via la DSN (Déclaration Sociale Nominative), généralement en avril de l’année suivant l’exercice concerné. Le paiement est à effectuer auprès de l’URSSAF ou de la MSA, selon le régime applicable.

Pour éviter toute erreur, il est recommandé de :

  • Vérifier les effectifs moyens et le taux d’alternants déclarés ;
  • S’assurer de l’inclusion de tous les contrats éligibles (apprentissage, pro, VIE, CIFRE) ;
  • Appliquer correctement les exonérations ou réductions éventuelles.

Un contrôle rigoureux en amont permet d’éviter les pénalités.

Les conséquences en cas de non-paiement ou d’erreur

Le non-paiement ou une mauvaise déclaration de la CSA peut entraîner des sanctions financières, sous forme de majorations ou de redressements par l’URSSAF. En cas de contrôle, l’entreprise peut également être soumise à des pénalités pour déclaration inexacte ou incomplète.

Pour régulariser sa situation, il est possible d’effectuer une correction via la DSN ou de contacter directement l’URSSAF. Mieux vaut agir rapidement pour éviter des frais supplémentaires.

En cas de doute, il est recommandé de consulter les ressources officielles sur le site de l’URSSAF ou de faire appel à un expert-comptable.

Conclusion : anticipez pour éviter la CSA

La contribution supplémentaire à l’apprentissage est bien plus qu’une simple taxe : c’est un signal fort de l’État pour encourager les grandes entreprises à s’engager concrètement dans l’alternance. En respectant le seuil des 5 % d’alternants, vous évitez non seulement une charge financière, mais vous participez aussi à former les professionnels de demain.

Pour y parvenir, pensez à mobiliser les dispositifs existants, comme une aide financière à l’embauche d’apprentis ou à optimiser vos pratiques grâce à le rôle des opco dans le financement de l’alternance.

Besoin d’un accompagnement pour votre stratégie alternance, ou pour mieux comprendre vos obligations ? Découvrez nos services sur Bloom Alternance.

Votre futur est entre de bonnes mains !
Prendre rendez-vous

Vos questions, nos réponses

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

This is some text inside of a div block.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.